Greenwashing: Nhận diện và giải pháp thay thế

Tôi được hỏi câu này nhiều đến mức khó tin: “Làm sao biết một công ty có đang greenwashing hay không?” Câu trả lời không nằm ở logo màu xanh lá hay từ “bền vững” trên bao bì. Nó nằm ở việc công ty đó có cho bạn xem số liệu hay không.

Ba dấu hiệu tôi luôn kiểm tra trước

Một, tuyên bố mà không có con số đi kèm. “Chúng tôi cam kết bảo vệ môi trường” không có nghĩa gì nếu không kèm theo: giảm bao nhiêu phần trăm, so với năm nào, đo bằng phương pháp nào. Nếu một báo cáo ESG toàn chữ và không có bảng số liệu, đó là dấu hiệu đầu tiên.

Hai, chọn lọc phạm vi báo cáo. Một công ty may mặc có thể tự hào về nhà máy “carbon thấp” của mình, nhưng lại không nhắc gì đến nguồn nguyên liệu — nơi phần lớn phát thải thực sự nằm ở đó. Tôi hay hỏi khách hàng của mình: bạn đang đo Scope 1, 2, hay cả Scope 3? Câu trả lời thường lộ ra ngay khoảng trống.

Ba, chứng nhận không rõ ai cấp. Có rất nhiều nhãn “xanh” trên thị trường Việt Nam hiện nay không được bên thứ ba độc lập kiểm định. Nếu công ty không thể nói rõ ai đứng sau chứng nhận đó, hãy hỏi tiếp.

Vậy thay vì greenwashing, nên làm gì?

Tôi khuyên khách hàng của mình bắt đầu nhỏ và nói thật. Một cam kết cụ thể, có thể đo được, dù nhỏ — ví dụ giảm 10% nhựa dùng một lần trong hai năm tới — đáng tin hơn nhiều so với một tuyên bố lớn kiểu “hướng tới tương lai bền vững” không có mốc thời gian. Khách hàng và đối tác quốc tế bây giờ đọc được sự khác biệt này rất nhanh.

Sự thật là, greenwashing không phải lúc nào cũng là cố ý lừa dối. Nhiều doanh nghiệp Việt tôi gặp thực sự muốn làm đúng, nhưng thiếu công cụ để đo lường và báo cáo cho chuẩn. Đó là lý do tôi thiết kế công cụ OED — để giúp doanh nghiệp có một điểm khởi đầu rõ ràng, thay vì đoán mò.

Tham khảo thêm bài viết: Tẩy xanh dưới góc nhìn của chuyên gia tư vấn ESG quốc tế (Fili.vn).

Bài viết của Nguyễn Ngân Sophie. Đăng lần đầu trên blog Sustainability & Climate Coach.